Konstrukcija krilatice: "Slobodan protok informacija,roba, resursa..."
Published on 10/04,2011
Zagovaranje principa slobodnog protoka informacija kao osnove za uspostavljanje slobodnog i demokratskog društva jeste globalna implementacija Prvog amandmana američke Deklaracije prava, u službi globalnih američkih medijskih interesa. S obzirom na dominaciju SAD-a nakon Drugog svetskog rata, pošlo im je za rukom da taj princip postane deo zvaniĉne politike novooformljene organizacije UNESCO. Na taj način princip „slobodnog protoka informacija“ postaje i politiĉko i ekonomsko sredstvo dominacije nad globalnim medijskim i komunikacionim sistemima. Ilustracije radi, Prvi amandman navodi da Kongres neće uspostaviti državnu religiju ili sputavati ljude u slobodi veroispovesti, te garantuje slobodu govora i štampe. Takođe, prvi amandman garantuje slobodu na okupljanje i peticioniranje građana.
U preambuli povelje UNESCO-a stoji da: „Verujući... u slobodnu razmenu ideja i znanja, jedinstveni u odlučnosti da uvažavamo i razvijamo sredstva komuniciranja medju narodima i da koristimo ta sredstva u svrhu međusobnog razumevanja i istinitijeg i potpunijeg upoznavanja njihovih života.“
Prva nedržavna i ne-međudržavna ili, u današnjem nazivu, nevladina organizacija pisaca: International PEN 1923. godine, je prva grupa građana sveta koja je valorizovala pravo na komunikativni suverenitet kao pravo na slobodu stvaralaštva. To je bio odgovor totalitarnim formacijama na pretenziju trajnog uspostavljanja komunikativnog monopola kakav je postojao u mraĉnom srednjem veku. Kao odgovor na direktne pretnje totalitarizma Međunarodni PEN doneo je 1934. godine Povelju PEN-a (Charter of the International PEN) o zaštiti prava na slobodu stvaralaštva. „Među značajnim dokumentima o ljudskim pravima, koji danas u svetu služe kao polazna osnova u borbi za građanske i lične slobode, Povelja Međunarodnog PEN-a, odnosi se prvenstveno na odbranu stvaralačkih, duhovnih i intelektualnih sloboda, slobode književnog i umetničkog rada i nesmetane razmene misli radi i opšte dobrobiti čovečanstva i ljudske civilizacije.“
Ujedinjene nacije, formirane su 1945. Godine 1948. usvojile su Opštu deklaraciju i pravima ĉoveka, u kojoj u Uvodu, u drugom pasusu piše: „Pošto je nepoštovanje i preziranje prava čoveka vodilo varvarskim postupcima, koji su vređali savest čovečanstva, i pošto je stvaranje sveta u kojem će ljudska bića uživati slobodu govora i verovanja i biti slobodna od straha i nestašice Generalna skupština proglašava Opštu deklaraciju o pravima čoveka kao najvišu težnju...“
Ipak, poĉetkom 1970 – tih, princip slobodnog protoka informacija biva doveden u pitanje. Pojavljuju se publikacije poput Šilerovih dela: „Masovne komunikacije i američko carstvo“ i „Komunikacija i kulturna dominacija“, u kojima se zagovara koncept kulturnog imperijalizma koji SAD šire pomoću sredstava masovnih medijskih sistema i komunikacija. U prilog toj teoriji govori studija: „Kako čitati Paju Patka“, autora Dorfmana i Matelara, u kojoj je reĉ o tome kako je u Diznijevim stripovima implementiran kod kulturnog imperijalizma, kroz suprotstavljanje pozitivnih (SAD) i negativnih stereotipa (Južna Amerika i sl.). Nakon tih događanja UNESCO 1978. godine, donosi Deklaraciju o masovnim medijima (Mass Media Declaration) koja se odnosila na moralne, društvene i profesionalne odgovornosti masovnih medija. Od tog trenutka, UNESCO počinje da zagovara, umesto slobodnog protoka informacija, uravnoteţen i slobodan protok informacija. Na scenu je nastupio izveštaj Mek Brajdove komisije „Mnogo glasova, jedan svet“ koji je UNESCO podrţao. Godine 1985. SAD i Velika Britanija se povlače iz organizacije UNESCO, pod izgovorom da ta organizacija radi u interesu SSSR-a. Briga za novi globalni medijski i komunikacijski poredak svela se na izgradnju medijskih infrastruktura i obučavanje novinara. Od tada glavna pitanja su: „Ko poseduje sredstva masovnog komuniciranja i kontroliše distribuciju informacija i koji su njegovi interesi i namere?“